ای کسانی که ایمان اورده اید!نعمت خدا را که در غزوه ی خندق برشما نازل شد،به خاطر داشته باشید.آن هنگام که سپاهیانی از قبایل مختلف بایکدیگر هم پیمان شدند وآهنگ شماکردند ما برای شکست انها در شب هایی زمستانی بادی سرد بر انان فرستادیم ولشکریانی از فرشتگان که شما آنها را نمی دید به سویشان گسیل داشتیم

و خدا به آنچه می کنید بیناست.

هنگامی خداوند نعمت خود را به شما ارزانی داشت که لشکریانی از سمت بالای شما(از شرق مدینه)و لشکریانی از فرو دست شما(غرب مدینه)برشما هجوم اوردند.و هنگامی که از شدت ترس و وحشت دیدگان به یک سو غلطید وجان ها به حنجره ها رسیدودرباره ی خدا گمان ها بردید.

آنگاه که لشکر احزاب از شرق وغرب بر مسلمانان تاختند وسختی به نهایت رسید مومنان آزموده شدند واز ترس به شدت مضطرب گشتند وهمان دم که منافقان وکسانی که در دلهایشان بیماری ریشه کرده بود وسست ایمان بودند می گفتند:خداوند با نوید پیروزی ما را خام کردو...

و آن دم که گروهی از منافقان وکسانی که سست ایمان بودند گفتند:ای مردم یثرب شما را در برابر مشرکان توان ایستادگی نیست،به مدینه برگردید.

....و خداوند کافرانی را که جنگ احزاب را سامان دادند خشگین و اندوهگین بر گرداند بی انکه به هیچ نتیجه ای که آرزوی ان را داشتند وآن را خیر می پنداشتند نایل شده باشند.

آری خداوند جنگ را از مومنان باز داشت،پس میان آنان و دشمنانشان پیکاری رخ نداد و او نیرومند وشکست ناپذیر است.

سوره ی احزاب

جنگ خندق(احزاب)، همزمان با فصل سرما و کمبودمواد غذایی در مدینه بود، رزمندگان لباس مناسب نداشتند، خوراکشان کافی نبود و راه‏رسیدن کمک از خارج نیز بسته بود. مجموعهء این عوامل شرایط دشواری را فراهم‏ساخته بود ولی مسلمانان در برابر همهء این سختیها ثبات و پایداری نشان داده تا پیروزی‏کامل ایستادگی کردند.

مهمترین علتهای پیروزی مسلمانان در جنگ خندق(احزاب)، فرماندهی رسول خدا(ص)، دلاوری حضرت علی(ع)،کندن خندق و ثبات و پایـــداری رزمندگان اسلام بود.جنگ احزاب بزرگترین جنگی بودکه مشرکان به تحریک یهودیان آواره، علیه مسلمانان تدارک دیدند. تعداد سپاه مشرکان در این نبرد ده هزار نفر بود که تا حدودی همهء مخالفان در آن شرکت داشتند. مسلمانان با پیشنهاد سلمان فارسی و تصویب رسول خدا(ص) اقدام به کندن خندق برگرد مدینه‏کردند. این کار با نظارت مستقیم پیامبر خدا(ص) به پایان رسید. طول خندق تمام نقاط آسیب‏پذیر مدینه را در برمی‏گرفت و ارتفاع و عرض آن به اندازه‏ای بود که‏سواره یا پیادهء دشمن قادر نبود از آن بگذرد. لشکرگاه اسلام در پشت خندق بگونه‏ای انتخاب شده بود که اگر دشمن از خندق عبور می‏کرد،دفاع برای مسلمانان آسان بود. مسلمانان در طول مدت محاصره، شب و روز مشغول پاسداری و ترمیم نقاط آسیب‏پذیر خندق‏بودند. این در حالی بود که سرمای شدید و گرسنگی نیز آزارشان می‏داد.